MANIE-FEST Terugblik

Ggz-behandelaren en patiënten demonstreren tegen lange wachttijden: "elke dag overlijdt één wachtende aan zelfdoding"

Utrecht, 4 juli 2026

Deze zaterdag kwamen een stuk of vijftig mensen bijeen in Park Lepelenburg in Utrecht, om te demonstreren tegen de lange wachttijden in de geestelijke gezondheidszorg. De demonstratie werd georganiseerd door Stichting Recht op GGZ. Deze stichting, bestaande uit ggz-behandelaren en (voormalige) patiënten, spande eerder al een rechtszaak aan tegen de staat, omdat Nederlandse patiënten gemiddeld veel langer op zorg moeten wachten dan volgens de wet is toegestaan.

Op dit moment wachten zo’n 100.000 Nederlanders op hulp in de ggz. Daarvan wacht meer dan de helft langer dan de landelijk afgesproken wachttijd van 14 weken, de Treeknorm. Daarbij geldt: hoe complexer de problematiek, hoe langer de wachttijd. Volgens interviews afgenomen door de stichting, wachten patiënten met ernstige psychische problemen, zoals vroegkinderlijk trauma en eetstoornissen, vaak zelfs meerdere jaren op hulp.

Aanleiding tot de demonstratie in Utrecht was daarnaast het recentelijk genomen besluit van het Kabinet om in 2027 minder opleidingsplekken voor GZ-psychologen te gaan financieren. Dit terwijl ditzelfde Kabinet, in een recent rapport van het Ministerie van Financiën, zich op het standpunt stelt dat er nu eenmaal lange wachttijden zijn omdát er te weinig gemotiveerde hulpverleners zijn. Aan gemotiveerde mensen die GZ-psycholoog willen worden is echter geen gebrek: Stichting Recht op GGZ ontvangt signalen dat er op dit moment bij sommige klinieken per 30 opleidingsplekken al 1500 motivatiebrieven worden ontvangen.

Maar vanwege het tekort aan beschikbare opleidingsplekken, moeten deze gemotiveerde toekomstige GZ-psychologen gemiddeld zo'n vijf tot zeven jaar wachten tot ze aan hun opleiding kunnen beginnen. Dat blijkt uit cijfers van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP). Het NIP geeft aan dat er op dit moment al zo'n schrijnend tekort aan GZ-psychologen bestaat dat psychologen die vers van de universiteit komen, noodgedwongen taken op zich nemen waarvoor ze eigenlijk niet zijn opgeleid. Volgens het NIP vormt deze praktijk een risico voor patiëntveiligheid.

Stichting Recht op GGZ sluit zich daarbij aan. "Een pas afgestudeerde masterpsycholoog die het werk doet van een GZ-psycholoog, dat is alsof ik, terwijl ik nét ben afgestudeerd bij geneeskunde, meteen een heupoperatie moet uitvoeren," zegt Manon Kleijweg, ouderenpsychiater en penningmeester bij Stichting Recht op GGZ. "En dan terwijl je je coschappen nog niet eens hebt gelopen!" voegt klinisch psycholoog Marjan Vink toe.

"Er zijn op dit moment dus twee wachtlijsten," concludeert Linda van der Galiën, voorzitter van Stichting Recht op GGZ, "één voor mensen die heel graag geholpen willen worden, en één voor mensen die heel graag willen helpen. Dat is te zot voor woorden!"

Vorige week nam de Tweede Kamer een motie aan om tóch meer opleidingsplekken aan te bieden. Zo’n motie is overigens niet meteen bindend: het Kabinet moet eerst beslissen wat ermee gebeurt. Stichting Recht op GGZ laat weten dat zij hoopt dat het Kabinet luistert naar de wil van de volksvertegenwoordigers en de motie uitvoert.

De demonstratie vond plaats in de vorm van een “manie-fest”: er werd muziek gemaakt, er werden toespraken voorgedragen en er was een paneldiscussie. In het panel namen plaats psycholoog Sarah Rebergen, tevens actief binnen het NIP, Tweede Kamerlid Lisa Westerveld, een van de indieners van de motie voor meer opleidingsplekken, en Harper Valk, die het ggz-systeem van twee kanten kent, als cliënt en als derdejaarsstudent psychologie.

Volgens onderzoek van Stichting 113 Zelfmoordpreventie, overlijdt er elke dag één persoon aan zelfdoding, die op dat moment op de wachtlijst staat voor geestelijke gezondheidszorg. Lisa Westerveld vertelt op het podium over een gesprek dat zij voerde met de nabestaanden van een van deze wachtenden, een vijftienjarig meisje, voor wie zelfs bij de crisisdienst geen plek was: "Die dood had voorkomen kunnen worden, als het Nederlands zorgsysteem haar niet in de steek had gelaten. Dit is een politiek falen."